Мақала жаһандану үдерісінің ұлттық идеология мен бірегейлікке әсерін әлеуметтік-саяси тұрғыдан талдауға арналған. Зерттеудің басты мақсаты – жаһандық өзгерістер жағдайында ұлттық құндылықтарды сақтау, идеологиялық тұрақтылықты қамтамасыз ету және қоғамдық сананы нығайту механизмдерін анықтау. Жұмыста ұлттық сана мен мәдени ерекшеліктердің қалыптасуы, олардың мемлекеттік саясатпен байланысы, сондай-ақ қоғамдағы әлеуметтік-саяси процестер жан-жақты қарастырылды. Зерттеу нысаны – Қазақстандағы қоғамдық қатынастар мен саяси үдерістер, әдіснамалық құралдар ретінде салыстырмалы талдау, тарихи-логикалық талдау, саяси дискурс және мәдени феномендерді зерттеу әдістері қолданылды. Нәтижелер ұлттық идеологияның тиімділігін оның тарихи сабақтастығы мен мәдени бірегейлікті ескеріп құрылуына байланысты екенін көрсетті. Сонымен қатар, ұлттық бірегейлікті қалыптастыруда мәдениет, білім беру институттары және қоғамдық сана маңызды рөл атқаратыны анықталды. Мақала теориялық тұрғыдан ұлттық құндылықтарды сақтау мәселесін зерттеу үшін ғылыми негіз қалыптастырады, ал практикалық тұрғыдан мемлекеттік саясатты жетілдіру, білім беру бағдарламаларын дамыту және қоғамдағы әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз етуге бағытталған ұсынымдарды ұсынады. Зерттеу материалдары заманауи әлеуметтік-саяси контекстте ұлттық бірегейлікті нығайту мен идеологиялық тұрақтылықты сақтау мәселелерін шешуге бағытталған. Мақала саясаттану, әлеуметтану және мәдениеттану салаларына қатысты теориялық және практикалық құндылығы бар.

10.48081/BGQF1878

2026

Выпуск 1

Возникновение постмодернизма принято связывать с концом модерна и развитием массовой культуры. Однако более полно раскрывающим сущность постмодернизма является, по нашему мнению, понимание постмодернизма как мировоззрение переломных этапов между кризисом прежних нарративов и появлением новых идей. В данной статье предпринята попытка анализа сущности постмодернизма как особого мировоззрения, проявляющегося прежде всего в переходные периоды. Наряду с работами известных теоретиков постмодернизма в статье рассмотрены работы отечественных ученых по данной проблематике. Определение постмодернизма западными и отечественными философами как особого духовного состояния, своеобразной «малой» философии позволяет обосновать новаторство постмодернизма. Выявлена специфика постмодернистской ситуации в Казахстане и постсоветском пространстве, где данный феномен сопряжен с процессами деколонизации, десоветизации и поиском новой этнической идентичности. Обосновано, что в казахстанском контексте постмодернизм проявляется через модернизацию традиционной культуры и стремление к сохранению естественной связи человека с природным миром. Авторы приходят к заключению, что постмодернизм является переходным мировоззрением, главной задачей которого в современных условиях становится преодоление европоцентризма и восстановление аутентичности через инновационные формы философской репрезентации в культуре.

10.48081/BGQF1873

2026

Выпуск 1

Бұл мақалада киберспорт ареналарының қазіргі қаланың жаңа мәдени кеңістігі ретіндегі рөлі мен ерекшеліктері талданады. Цифрландыру мен ақпараттық технологиялардың жедел дамуы қалалық мәдени ортаның құрылымына айтарлықтай ықпал етіп, дәстүрлі мәдени институттармен қатар жаңа қоғамдық кеңістіктердің қалыптасуына жол ашты. Осындай жаңа мәдени феномендердің бірі ретінде киберспорт және оған арналған ареналар қарастырылады. Киберспорт ареналары виртуалды ойын тәжірибесін нақты қалалық кеңістікке енгізу арқылы мәдени коммуникацияның жаңа формаларын қалыптастырып, жастар аудиториясы үшін тартымды әлеуметтік ортаға айналуда. Зерттеудің негізгі нысаны ретінде 2025 жылдың мамыр айында Астана қаласында өткен халықаралық деңгейдегі PGL Astana турнирі алынды. Аталған іс-шара киберспорт ареналарының тек жарыс өткізетін инфрақұрылымдық нысан ғана емес, сонымен қатар әлеуметтік өзара әрекет, мәдени тәжірибе және символдық мағына қалыптастыратын урбан кеңістік екенін көрсетеді. Турнир барысында қолданылған ареналық кеңістік қаланың мәдени өміріне жаңа мазмұн енгізіп, оның халықаралық деңгейдегі мәдени имиджін қалыптастыруға ықпал етті. Зерттеу нәтижелері киберспорт ареналарының қазіргі қаланың мәдени кеңістігінде маңызды орын алатынын, жастар мәдениетінің дамуына және қаланың мәдени трансформациясына ықпал ететін жаңа қоғамдық орталықтарға айналып келе жатқанын көрсетеді. PGL Astana 2025 тәжірибесі киберспорт ареналарын қаланың жаңа мәдени кеңістігі ретінде қарастырудың өзектілігін дәлелдейді.

10.48081/BGQF1875

2026

Выпуск 1

Мақалада Әлемдік философиялық дәстүр мен қазақ дүниетанымы тұрғысынан «кемел адам» идеясына философиялық-антропологиялық талдау жүргізіледі. Зерттеудің мақсаты-адамның антропологиялық идеалының мазмұнды және құндылық сипаттамаларын анықтау, сондай-ақ оның қазақ мәдени-дүниетанымдық жүйесіндегі философиялық ерекшелігін анықтау. Зерттеу материалдары ретінде философиялық антропология, этика және герменевтика бойынша классикалық және заманауи философиялық еңбектер, сондай-ақ қазақ философиясы мен рухани мәдениетінің мәселелеріне арналған отандық зерттеушілердің жұмыстары пайдаланылды. Зерттеудің әдіснамалық негізін тарихи-философиялық, салыстырмалы-аналитикалық, герменевтикалық және тұжырымдамалық-аналитикалық әдістер құрады, бұл кемел адам идеясының эволюциясын ашуға және оның мәдени негізделген түсіндірмелерін анықтауға мүмкіндік берді. Зерттеу нәтижесінде қазақ дүниетанымындағы кемелді адамның идеясы адамгершілік, рухани және әлеуметтік құндылықтардың бірлігіне негізделген тұтас антропологиялық моделі болып табылатыны анықталды, онда жеке тұлғаның жеке дамуы оның қоғам алдындағы жауапкершілігімен тығыз байланысты. Зерттеудің ғылыми жаңалығы әмбебап философиялық негіздер мен ұлттық-мәдени ерекшеліктерді біріктіретін антропологиялық идеалдың ерекше түрі ретінде кемелді адам идеясын қазақша түсіндірудің философиялық негіздемесінде жатыр. Нәтижелер философиялық антропология туралы түсініктерді кеңейтеді және оларды гуманитарлық зерттеулерде, сондай-ақ білім беру тәжірибесінде қолдануға болады.

10.48081/BGQF1871

2026

Выпуск 1

In this scientific article, the issue of freedom was deeply opened and considered in the historical philosophical context, as an important category of philosophy of history, as part of a historical comparative methodology. Freedom is one of the most important issues to be analyzed in the works of thinkers from ancient times to today's works. Because freedom is the main condition for human life. It is impossible to live without it. So it is the highest value for mankind. For these values, how many times the number of conflicts and wars and various social groups have been conducted in the way of achieving this value. Especially the efforts to maintain political freedom show the volubility of freedom. The article considers the man and his freedom as a matter of philosophy of history. In this regard, first of all, the subject of philosophy of history, types of philosophy of history, the philosophical aspects of historical research as a part of the applied philosophy were revealed. The level of human problems in the development of the philosophy of history was opened through a comparative analysis. As part of the philosophy of history, the definitions of freedom were analyzed by various thinkers and revealed the nature of freedom in political, legal, social and religious areas. The freedom was formulated that it remains the highest value for humans. If the main concepts and categories of the anthropological model of the philosophy of history are mentality, picture of the world, cultural-historical type, value orientations, history of everyday life, self-identification, in the article, the concept of freedom is a part of the philosophy of history. was studied in terms of value orientations of the anthropological model.

10.48081/BGQF1874

2026

Выпуск 1

Бұл мақалада Мұхтар Мағауин шығармаларындағы ұлттық бірегейлік пен этикалық дилеммалар рухани мәдениет контексінде философиялық тұрғыда талданады. Зерттеу жазушы прозасын тарихи жады, моральдық таңдау және рухани жауапкершілік тоғысатын күрделі этикалық модель ретінде қарастырады. Мағауин шығармаларындағы кейіпкерлердің таңдауы дәстүр мен заман талабы, ар-ождан мен бейімделу, еркіндік пен жауапкершілік арасындағы қайшылықтар арқылы ашылады. Зерттеуде «Тазының өлімі», «Көк мұнар», «Бір атаның балалары», «Сары қазақ», «Мен» шығармалары герменевтикалық және аксиологиялық әдістер негізінде талданып, ұлттық болмыстың көркем мәтінде қалай этикалық категорияға айналатыны айқындалады. Жазушының көркем әлемінде ұлттық бірегейлік дайын күйінде берілмей, жеке тұлғаның моральдық таңдауы мен рухани ұстанымы арқылы қалыптасатын құндылық ретінде сипатталады. Мақала нәтижелері Мұхтар Мағауин шығармашылығының қазақ қоғамындағы рухани дағдарыс, тарихи жадының үзіліуі және мәдени сабақтастық мәселелерін түсіндірудегі философиялық әлеуетін айқындайды, сондай-ақ оның прозасының қазіргі гуманитарлық зерттеулер үшін маңызын көрсетеді. Сонымен қатар, зерттеу нәтижелері халық білімін философиялық тұрғыда талдаудың әдіснамалық мүмкіндіктерін кеңейтіп, қазақ прозасындағы этикалық ойлаудың көркемдік формаларын анықтауға негіз болады. Кілтті сөздер: ұлттық бірегейлік, этикалық дилемма, тарихи жады, мәдени жады, рухани мәдениет, мораль философиясы, Мұхтар Мағауин.

10.48081/BGQF1872

2026

Выпуск 1

Статья посвящена политологическому анализу факторов радикализации современной молодежи в Республике Казахстан в условиях трансформации общества, глобализации и цифровизации информационного пространства. Автор исходит из того, что радикализация молодежи приобретает выраженное социально-политическое значение, поскольку именно молодежная среда находится на этапе формирования ценностных ориентаций, гражданской идентичности и политического сознания, а потому отличается повышенной восприимчивостью к идеологическим воздействиям, включая радикальные и экстремистские нарративы. В работе подчеркивается, что современные формы радикализации все чаще реализуются не в офлайн-среде, а в виртуальном пространстве, где механизмы вербовки, пропаганды и манипуляции существенно ускоряются и усложняют профилактику. Отмечается фрагментарность существующего научного дискурса: значительная часть исследований сосредоточена на правовых и силовых мерах противодействия, тогда как политологический подход, ориентированный на выявление структурных, институциональных и социокультурных детерминант, остается недостаточно разработанным. Для преодоления данной ограниченности предлагается рассматривать радикализацию как результат взаимодействия политических, социально-экономических, идеологических и психологических факторов. В качестве методологической рамки используется классификация «факторов давления» и «факторов притяжения» с их проявлением на макро-, мезо- и микроуровнях. Макроуровень включает социально-политические и экономические проблемы (безработица, маргинализация, дефицит образования, дискриминация, нерешенные конфликты), мезоуровень — межгрупповую напряженность, виктимизацию и изоляцию общин, микроуровень — индивидуально-психологические предпосылки (поиск идентичности, отчуждение, стигматизация, слабые связи). Отдельно анализируются ксенофобия, языковой радикализм и доктринальные механизмы искажения религиозных текстов как факторы формирования религиозно-идеологического насилия. В работе также выделяются внешние и внутренние факторы радикализации, включая трансграничную интернет-пропаганду, миграционные риски, обучение за рубежом и социально-экономические проблемы внутри страны. В заключении обоснована необходимость комплексной профилактики радикализации в рамках молодежной политики и институтов гражданского общества с учетом компонентов национальной безопасности: политической, общественной, информационной, экономической и военной.

10.48081/BGQF1880

2026

Выпуск 1

Мақалада саяси мінез-құлық құбылысы мен азаматтардың саяси белсенділігі контекстіне қатысу туралы теориялық көзқарастар мен тұжырымдамалардың эволюциясы қарастырылады. Қазіргі саяси ғылымда саяси мінез-құлықты жан-жақты зерделеудің және әлеуметтану және психологиялық ғылым өкілдерімен бірлесіп қатысудың шұғыл қажеттілігінің өзектілігі негізделеді. Саяси белсенділікті зерттеудің негізгі аспектілерінің бірі-сайлаушылардың мінез-құлқын және олардың саяси қалауын зерттеу. Ежелгі дәуірден бастап сайлаушылардың мінез-құлқы саяси белсенділіктің барлық түрлерінің ішінде ерекше орын алады, өйткені бұл демократиялық басқарудың мәнін көрсетеді, өйткені сайлаушылар өз өкілдеріне билік өкілеттіктерін береді. Әлемдік саясаттану және әлеуметтанулық ой өкілдерінің бірқатар теориялық тұжырымдамалары қарастырылды. Саяси қатысудың бірқатар модельдері құндылықтар, мотивтер, көзқарастар сияқты факторларды талдайды, сайлаушылардың мінез-құлқының жасырын себептерін зерттейді: менталитеттің әсер ету мәселелері, дауыс беруге қатысудың техникалық мүмкіндіктері, саясатты дараландырудың жалпы тенденциясы. Азаматтардың маңызды демократиялық құқықтары мен бостандықтарының ішінде біз әркімнің саясатқа қатысу және саяси процеске ықпал ету мүмкіндігін бөліп көрсетеміз. Әр түрлі адамдар саясатқа әр түрлі қарқындылықпен қатысады: кейбіреулері саяси жаңалықтарға қызығушылық танытады, митингілер мен демонстрацияларда сөйлейді, әртүрлі саяси ұйымдарда тұрады; басқалары, керісінше, саяси мәселелерге терең үңілмеуге тырысады және ешқандай сайлау белсенділігін көрсетпейді. "Саяси мінез-құлық" және "саяси қатысу" ұғымдары көбінесе саяси және саяси-психологиялық тақырыптағы кітаптарда қолданылады, бірақ олар аралас түсінік алады. М. Вебер мен П. Бурди көзқарастарының саяси әлеуметтанудың қалыптасуына әсері сөзсіз. Осы тұрғыдан алғанда, бұл зерттеушілердің әлеуметтанулық дамуы саясаттану білімі саласында әлеуметтанулық дискурсты қалыптастырды деп айтуға болады. Саяси мінез-құлық тұжырымдамасы ерекше қызығушылық тудырады, соның арқасында саяси әлеуметтану саяси институттар құруға және саясатқа жаңа саяси көзқарастар мен құндылықтарды енгізуге бағытталған әр түрлі әлеуметтік топтар мен топтардың бірлескен саяси тәжірибелерін талдайтын түсінуші болып табылады. Бірқатар психологиялық-саяси тұжырымдамалар әлеуметтік қатынастар туралы көзқарастарды дамытудағы отбасылық тәрбиенің шешуші рөлін атап өтті. Адам ерте әлеуметтену барысында саяси көзқарастарды игереді деп болжанған, ал балалық шақ тәжірибесі саяси сенімдердің кейінгі қалыптасуына әсер етеді.

10.48081/BGQF1876

2026

Выпуск 1

В статье рассматривается концепция «цивилизации без боли», разработанная Масахиро Мориокой в рамках философии жизни и биоэтики, и анализируется ее место в философии религии. В концепции Мориоки современная культура, ориентированная на технологическое устранение боли и страдания, формирует новый антропологический тип, в котором боль утрачивает свое экзистенциальное и смыслообразующее значение. Несмотря на возрастающий интерес к работам Мориоки, его концепция до настоящего времени преимущественно интерпретируется в философии жизни и биоэтике, тогда как ее религиозно-философский потенциал остается недостаточно исследованным. Целью данной статьи является расширение интерпретации концепции «цивилизации без боли» за пределы биоэтики и выявление ее философско-религиозных импликаций. Методологическую основу исследования составляют философский анализ, герменевтический подход и сравнительное рассмотрение экзистенциальных концептов. В работе обосновывается положение о том, что вытеснение боли из структуры человеческого опыта приводит к ослаблению экзистенциальной напряженности, необходимой для религиозного мышления. Делается вывод о том, что «цивилизация без боли» представляет собой один из наиболее радикальных вызовов религиозной мысли, затрагивающий основания веры, бунта и поиска смысла.

10.48081/BGQF1868

2026

Выпуск 1

This article investigates the philosophical foundations of intellect and creativity, emphasizing their dialectical genesis as articulated by E.V. Ilyenkov and subsequent Russian thinkers. Moving beyond empirical and psychophysiological frameworks, it argues for a holistic understanding of intelligence as a dynamic, socially mediated process rooted in the logic of knowledge formation and contradiction. The study critically examines the historical trajectory of the concept of intellect from its philosophical origins to its psychological elaborations, highlighting the indispensable role of conscious, creative activity in human development. Further, the article engages with Richard Florida’s concept of the “creative class,” situating it within the broader socio-cultural transformations that shape contemporary economic and social realities. Florida’s notion of creativity as both an individual and collective phenomenon underscores the inseparability of intellectual and creative praxis from the dialectics of social existence. Ultimately, the article calls for a renewed philosophical inquiry into intelligence and creativity that integrates their ontological, epistemological, and socio-historical dimensions, thereby providing a conceptual framework to navigate the challenges of globalization and the evolving human condition.

10.48081/BGQF1867

2026

Выпуск 1