Данная статья посвящена анализу базовых ценностей, касающихся вопросов семьи и семейных ценностей. Авторами раскрываются социальные теории, трактующие понятие семейных ценностей, представлены концепции, которые эволюционировали вместе с обществом и развивались от понимания и формирования вопросов семьи. Выделяют базовые и предметно–ориентированные ценности, где первые являются культурными универсалиями и выполняют интегративную функцию и роль унификации сознания и социальных установок членов общества. По мнению авторов модернизация семьи и изменение семейных ценностей, их феминизация и либерализация, изменение установок на репродукцию и сексуальное поведение интерпретируются как часть и проявление модернизации всего общества. Формируясь в обществе как социокультурной среде, ценности прочно встраиваются в структуру личности, транслируются межпоколенчески и влияют на уровень семейного благосостояния и благополучие всего общества. Авторами проведен социологический опрос, который позволил проанализировать срез общественного мнения, доминирующего среди населения обеих стран и выявить главные дискурсы, которые являются ключевыми для специалистов обеих стран. В рамках ценностных конструктов авторы обращают внимание на семейные ценности, которые складываются под воздействием общественных представлений о семье и универсальных человеческих ценностей. Достижение благополучия семьи невозможно без единого восприятия семейных ценностей всеми ее участниками, так как эти ценности формируют нормы, образ жизни и правила взаимодействия как в обществе, так и в семейной среде.

10.48081/MPSB1292

2025

Выпуск 4

Статья представляет собой междисциплинарное исследование, посвящённое анализу влияния искусственного интеллекта (ИИ) на природу человека в эпоху глобальной цифровизации XXI века. В работе рассматриваются биологические, психологические и философские аспекты взаимодействия человека и ИИ, а также влияние технологий на трансформацию сознания, когнитивные процессы и способность к рефлексии. Особое внимание уделяется феномену «клипового мышления», возникающему вследствие интенсивного использования социальных сетей, её роли в изменении ценностных ориентиров современного общества.

10.48081/KKEQ7162

2025

Выпуск 4

Бұл мақалада тіл мен ұлттың ара-қатынасының философиялық және мәдени негіздері талданады. Зерттеу барысында батыс ойшылдары (Гердер, Гумбольдт, Хайдеггер, Андерсон, Геллнер) мен қазақ зиялыларының (Ахмет Байтұрсынұлы, Мағжан Жұмабаев, Әлкей Марғұлан және жәдидшілер қозғалысының өкілдері) көзқарастары салыстырмалы тұрғыда қарастырылды. Әдіснамалық негіз ретінде салыстырмалы-философиялық талдау мен герменевтикалық тәсіл қолданылды. Нәтижелер көрсеткендей, романтик ойшылдар тілді халық рухының көрінісі және ойды қалыптастырушы күш ретінде сипаттаса, қазақ зиялылары тілді ұлттық жан, тәрбие мен тарихи жадтың арқауы ретінде пайымдады. Модернистік теориялар тілдің саяси және институционалдық қызметіне назар аударса, қазақ ойшылдары оның рухани-мәдени рөлін баса көрсетті. Алайда тарихи контекстегі айырмашылықтарға байланысты бұл идеялар әртүрлі тағдыр кешті: Батыста тілге қатысты теориялар мемлекет құру процесінде іске асса, Қазақстанда кеңестік саясат, репрессиялар мен ашаршылық бұл үдерісті тежеді. Жәдидшілердің тіл арқылы ұлттық жаңғыруға бағытталған бастамалары да тоқтап қалды. Дегенмен, заманауи қазақстандық зерттеулер (Қоңыратбаева, 2021; Омарова, 2020; Сәрсенбай, 2019; Қалиева, 2022; Камалова, 2023) қазақ ойшылдарының мұрасының қазіргі тіл саясаты мен ұлттық бірегейлік үшін өзекті екенін дәлелдеп отыр. Осылайша, тіл тек қарым-қатынас құралы ғана емес, ұлттық тұтастықты қамтамасыз ететін рухани, тарихи және саяси іргетас ретінде қарастырылуы тиіс.

10.48081/VIIK7556

2025

Выпуск 4

This article examines the growing issue of spiritual alienation among youth in Kazakhstan, a phenomenon that has become increasingly significant in the context of rapid modernization and globalization. As Kazakhstan transitions from its Soviet past to a modern, globalized future, traditional social structures and values are being disrupted, leading to a sense of disconnection and moral erosion among the younger generation. Drawing on contemporary philosophical theories, this study seeks to provide a nuanced understanding of the factors contributing to this spiritual alienation. The theoretical framework of the study is grounded in the works of Zygmunt Bauman, Slavoj Žižek, Charles Taylor, Erich Fromm, and Anthony Giddens. These researchers offer insights into the fluidity of modern life, the impact of ideology, the quest for authenticity, the psychological burden of freedom, and the continuous process of self-examination in late modernity. By applying these theoretical perspectives to the Kazakhstani context, the study explores how these ideas manifest in the lived experiences of Kazakhstani youth. Methodologically, the study employs qualitative research techniques, including a comprehensive literature review, analysis of media sources, and contextual examination of cultural practices in Kazakhstan. The findings indicate that the rapid social transformations in Kazakhstan, coupled with the conflicting pressures of tradition and modernity, have created an environment where spiritual alienation is prevalent. Real-life examples, drawn from social media, public discourse, and cultural observations, are analyzed to illustrate the complex interplay between these factors. The study concludes by suggesting practical interventions, including the integration of global influences with local cultural values in educational programs, targeted mental health initiatives, and media literacy efforts aimed at promoting authentic self-expression among youth. These strategies are proposed as potential pathways to address the spiritual and psychological needs of Kazakhstan’s younger generation, ensuring their resilience and empowerment as they navigate the challenges of modern life. This research contributes to the broader understanding of spiritual alienation in post-Soviet societies and provides a foundation for future studies exploring the impact of digital media on youth identity and well-being in Kazakhstan.

10.48081/ZXBU6813

2025

Выпуск 4

Қазақстандық қоғамның рухани болмысы ұлттың өзінің тарихи қайнарларын іздеуінен және тарихи субъектілігін дәлелдеумен байланысты орын алады. Сондықтан кез келген ұлттың тарихи зердесі қаншалықты жойылып, өзінің маңызынан айырылғанымен, оның өз болмысына оралуы, бөгденің санасымен сыналуы орын алады. Сондықтан мақалада Бекасыл Биболатұлының тарихи мұрасы мәдениет философиясының әдіснамалық призмасы арқылы зерттелді. Бекасыл Биболатұлы Өңтүстік Қазақстан аумағын мекендеген халықтар үшін діни және мистикалық қабілетке ие, сакральды тұлғалардың бірі. Себебі Бекасыл Биболатұлының тұлғалық сана-сезімі қазақ елінің патшалық Ресейдің Оңтүстік Қазақстанды отарлау саясатымен тұспа-түс келуімен қатар, оның қоғамдық болмысына, рухани кеңістігіне уақыт иірімдері арқылы төнген экзистенциялдық қауіптерге жауап ретінде қалыптасқан. Сондықтан мақалада Бекасыл Биболатұлының (1822-1915) тұлғалық пішімделуіне, рухани болысына қатысты қабілеттерінің қалыптасуына Сайрам, Қарнақ, Ташкент, Самарқанд, Бұқара, Дамаск қалаларындағы медреселерден алған білімінің ықпалы мен маңызы сараланады. Сонымен қатар, Бекасыл Биболатұлының білім алған көне медреселердің жүйесі бойынша жасалған визуалды карта алғаш рет баспаға ұсынылып, сол карта негізінде медреселердің мәні мен маңызы қарастырылады. Визуалды карта негізінде Қазақстан аумағында орналасқан Испиджаб (Сайрам), Яссы (Түркістан), Қарнақ қалалары жөнінде сақталған деректер сол кезеңдерде өмір сүрген ойшылдар мен қоғам қайраткерлерінің ғұмырымен сабақтастырылады. Аталған визуалды картаның негізінде Бекасыл Биболатұлының ғылыми жолының сатылық жоғарылау құрылымы жүйеленді. Бекасыл Биболатұлының даналық қабілетінің қалыптасу себептерін айқындау мақсатымен жүргізілген далалық зерттеулер нәтижесінде жинақталған деректер көне қалалар жөнінде зерттеулер жүргізген отандық және шетелдік ғалымдардың зерттеулерімен сабақтастырылады. Сонымен қатар, Испиджаб, Яссы, Қарнақ қалаларының қазіргі таңдағы зерттелу деңгейі мен өз заманындағы уақыт рухы зерделенетін болады. Мақалада аталған көне қалалардың географиялық орналасуы мен саяси басымдықтары, ондағы білім, дін ошақтарының қалыптасу мәселелері зерттеледі. Зерттеуші ғалымдардың еңбектері негізінде Ахмет Яссауидің Испиджабтан Яссы қаласына қоныс аударуы салдары мен себептерін анықталды. А. Хабибуллаевтың Қарнақ елдімекені жөніндегі деректері негізінде Қозы Ишанның қалыптастырған медресесі негізге алынды. Көне қалалардың қазіргі уақыттағы зерттелуі деңгейі мен зерттеушілердің назарынан тыс қалған тұстары сараланып, аталған мәселелердің отандық ғылым үшін маңызы зерделенеді.

10.48081/XJKZ6193

2025

Выпуск 4

На примере марксистской теории, для которой технологии как средства производства являются важнейшим понятием, раскрывающим ключевую категорию базиса, Роберт Хассан показывает, как появление цифровых технологий вынуждает провести пересмотр философских теорий, разработанных в доцифровой период. Однако так ли это на самом деле, и если так, то означает ли это, что любая теория, созданная в доцифровую эпоху, являясь порождением условий, которые изменились с появлением нового вида средств производства и проведения досуга, также требует пересмотра? Настоящая статья ставит целью не просто провести обзор ключевых концепций, представленных Хассаном в его книге, но и подвергнуть их критическому рассмотрению, в результате которого мы должны ответить на три вопроса. Можно ли говорить о кардинальных отличиях цифровых технологий от аналоговых, и в чем эти отличия заключаются? В чем конкретно выражается влияние цифровых технологий на современное общество, культуру и экономику? Насколько обоснованным является требование автора к пересмотру марксистской теории в связи с цифровой революцией, и насколько это требование справедливо в отношении других теорий, созданных в период модерна и ранее? Анализ ключевых концепций Хассана, таких как внутренняя глобализация, платформенный капитализм, цифровое отчуждение, монотонная культура и разрыв «круга действия» Гелена, показывает, что цифровые технологии формируют новый базис, усиливая отчуждение и коммодификацию внимания, но общество способно ограничивать их влияние через регуляции и социальные механизмы. Пересмотр теорий необходим для осмысления антропологических рисков, включая эрозию человеческой автономии, фрагментацию социальных связей и потенциальную деградацию культуры в условиях доминирования алгоритмов. Это позволяет не только проверить объяснительную способность марксизма в цифровую эпоху, но и адаптировать другие классические подходы к современным вызовам, обеспечивая теоретическую основу для понимания трансформаций в экономике, политике и повседневной жизни.

10.48081/GLIH9455

2025

Выпуск 4

XXI ғасыр адамзат үшін ерекше кезең болды – адам өз ақыл-ойының ең жоғарғы туындысы болып саналатын жасанды интеллектпен (ЖИ) бетпе-бет келді. Бұл құбылыс тек ғылыми-техникалық жетістік емес, сонымен бірге адам болмысының жаңа айнасы. Адам алғаш рет өз ойлау қабілетінен тыс сана формасын жасап, өзі тудырған ақылмен диалогқа түсті. Мұндай жағдайда адам мен машина арасындағы шекара бұлдырап, болмыстың жаңа формасы пайда болуда. Адам техника арқылы өз шексіздігін бейнелейді, бірақ дәл осы сәтте өзінің шектеулі рухани табиғатымен бетпе-бет келеді. Жасанды интеллект – адамзат ақылының салтанаты, алайда сонымен бірге рух пен жауапкершілік дағдарысының бастауы болуы мүмкін. Себебі алгоритм ақылды қайталай алады, бірақ арды тудыра алмайды; логиканы меңгереді, бірақ рухани тереңдікті сезінбейді.Сондықтан бұл мақалада жасанды интеллектке тек технологиялық немесе сын көзбен емес, философиялық тұрғыдан қарау ұсынылады. Мақсат – адам мен машина арасындағы қатынасты қарама-қайшылық ретінде емес, үйлесім іздейтін диалог ретінде түсіндіру. XXI ғасырдың басты философиялық міндеті — ақыл мен рухты қайта тоғыстыру, яғни адам мен машинаның арасындағы шекараны жоймай, оны үйлесімді диалог кеңістігіне айналдыру. Мақаланың мақсаты – жасанды интеллектті философиялық тұрғыдан саралап, оның адамдық мәнге әсерін екі қырынан — ақыл-ойдың жетістігі және рухани жауапкершілік сынағы ретінде қарастыру

10.48081/NEOO5763

2025

Выпуск 4

Статья посвящена исследованию идей Самюэля Хантингтона о национальной идентичности и их применению к анализу феномена народной дипломатии в контексте современного Казахстана. Авторы обращаются к ключевым положениям монографии «Кто мы? Вызовы американской национальной идентичности», в которой Хантингтон рассматривает взаимосвязь культурного ядра нации, общественного единства и внешнеполитического поведения государства. Особое внимание уделено сопоставлению американского и казахстанского опыта народной дипломатии, включая роль диаспор, соотечественников, институтов гражданского общества и государственных структур. В работе анализируется деятельность Ассамблеи народа Казахстана, Послов дружбы и фонда «Отандастар» как инструментов формирования международного имиджа страны. Авторы приходят к выводу, что народная дипломатия Казахстана развивается на основе модели «единства в многообразии» и сочетает государственные и общественные формы взаимодействия. В статье предложено создание Центра народной дипломатии Казахстана как институциональной платформы для систематизации опыта, научно-аналитического сопровождения и подготовки кадров в данной сфере. Отмечается, что эффективная народная дипломатия невозможна без укрепления национальной идентичности, служащей ценностным основанием для международного диалога и продвижения казахстанской модели мира и согласия.

10.48081/PRNS3093

2025

Выпуск 4

В данной статье рассматривается, как в Узбекистане развивалась и формировалась культура наставничества «устоз–шогирд» из древности до сегодняшнего дня. В результате анализа особое внимание уделялось философским и культурным корням наставничества, которые на протяжение веков формировалась под влиянием различных культур в разные времена. На основе трудов Фараби, Ибн Сино, Алишера Навои, а также современных исследований в области образования и культурной антропологии, автор показывает, что наставничество всегда играло ключевую роль в передаче жизненного опыта, нравственных представлений и профессиональных навыков между поколениями. В работе анализируются изменения, происходящие в наставнических практиках в условиях реформирования системы образования, цифровизации и расширения международных связей. Подчеркивается, что соединение традиционных ценностей с современными методами менторинга позволяет формировать устойчивую среду для личностного и профессионального роста. Полученные результаты были использованы при работе летней школы Высшей школы экономики (ВШЭ), проходившей в Сочи 25–30 марта в рамках обучения магистрантов программы «Психология бизнеса», и могут служить основой для образовательных проектов, HR-практик и молодежных инициатив.

10.48081/CFIC2846

2025

Выпуск 4

This article attempts to analyse Italy's political cooperation with Central Asian countries in the context of the transformation of the modern international relations system. The study is based on systematic, historical-chronological and comparative approaches, which made it possible to examine the evolution of bilateral and multilateral interactions and identify the main directions and trends in cooperation. One of the important points of the article is the study of Italy's role in ensuring regional security, its participation in multilateral initiatives and its desire to build a stable system of interaction in the Eurasian space. The paper emphasises that Italian policy in the region is based on the principles of multilateralism, diplomatic dialogue and a comprehensive approach to security issues, including economic, humanitarian and environmental aspects. Italy's strategic partnerships with Kazakhstan and Uzbekistan, which play a leading role in the development of political and economic ties, are highlighted. Italy's participation in initiatives to stabilise the situation in Afghanistan and combat transnational threats, including terrorism, drug trafficking and illegal migration, is considered separately. The conclusion is that there is still significant potential for expanding cooperation, especially in the areas of cybersecurity, environmental sustainability and humanitarian development. Italy considers Central Asia to be a strategically important region, and strengthening ties with it contributes to the implementation of the pan-European ‘pivot to the East’ and increased stability in Eurasia.

10.48081/ZFHZ2323

2025

Выпуск 4