XXI ғасыр адамзат үшін ерекше кезең болды – адам өз ақыл-ойының ең жоғарғы туындысы болып саналатын жасанды интеллектпен (ЖИ) бетпе-бет келді. Бұл құбылыс тек ғылыми-техникалық жетістік емес, сонымен бірге адам болмысының жаңа айнасы. Адам алғаш рет өз ойлау қабілетінен тыс сана формасын жасап, өзі тудырған ақылмен диалогқа түсті. Мұндай жағдайда адам мен машина арасындағы шекара бұлдырап, болмыстың жаңа формасы пайда болуда. Адам техника арқылы өз шексіздігін бейнелейді, бірақ дәл осы сәтте өзінің шектеулі рухани табиғатымен бетпе-бет келеді. Жасанды интеллект – адамзат ақылының салтанаты, алайда сонымен бірге рух пен жауапкершілік дағдарысының бастауы болуы мүмкін. Себебі алгоритм ақылды қайталай алады, бірақ арды тудыра алмайды; логиканы меңгереді, бірақ рухани тереңдікті сезінбейді.Сондықтан бұл мақалада жасанды интеллектке тек технологиялық немесе сын көзбен емес, философиялық тұрғыдан қарау ұсынылады. Мақсат – адам мен машина арасындағы қатынасты қарама-қайшылық ретінде емес, үйлесім іздейтін диалог ретінде түсіндіру. XXI ғасырдың басты философиялық міндеті — ақыл мен рухты қайта тоғыстыру, яғни адам мен машинаның арасындағы шекараны жоймай, оны үйлесімді диалог кеңістігіне айналдыру. Мақаланың мақсаты – жасанды интеллектті философиялық тұрғыдан саралап, оның адамдық мәнге әсерін екі қырынан — ақыл-ойдың жетістігі және рухани жауапкершілік сынағы ретінде қарастыру

10.48081/NEOO5763

2025

Выпуск 4

Статья посвящена исследованию идей Самюэля Хантингтона о национальной идентичности и их применению к анализу феномена народной дипломатии в контексте современного Казахстана. Авторы обращаются к ключевым положениям монографии «Кто мы? Вызовы американской национальной идентичности», в которой Хантингтон рассматривает взаимосвязь культурного ядра нации, общественного единства и внешнеполитического поведения государства. Особое внимание уделено сопоставлению американского и казахстанского опыта народной дипломатии, включая роль диаспор, соотечественников, институтов гражданского общества и государственных структур. В работе анализируется деятельность Ассамблеи народа Казахстана, Послов дружбы и фонда «Отандастар» как инструментов формирования международного имиджа страны. Авторы приходят к выводу, что народная дипломатия Казахстана развивается на основе модели «единства в многообразии» и сочетает государственные и общественные формы взаимодействия. В статье предложено создание Центра народной дипломатии Казахстана как институциональной платформы для систематизации опыта, научно-аналитического сопровождения и подготовки кадров в данной сфере. Отмечается, что эффективная народная дипломатия невозможна без укрепления национальной идентичности, служащей ценностным основанием для международного диалога и продвижения казахстанской модели мира и согласия.

10.48081/PRNS3093

2025

Выпуск 4

В данной статье рассматривается, как в Узбекистане развивалась и формировалась культура наставничества «устоз–шогирд» из древности до сегодняшнего дня. В результате анализа особое внимание уделялось философским и культурным корням наставничества, которые на протяжение веков формировалась под влиянием различных культур в разные времена. На основе трудов Фараби, Ибн Сино, Алишера Навои, а также современных исследований в области образования и культурной антропологии, автор показывает, что наставничество всегда играло ключевую роль в передаче жизненного опыта, нравственных представлений и профессиональных навыков между поколениями. В работе анализируются изменения, происходящие в наставнических практиках в условиях реформирования системы образования, цифровизации и расширения международных связей. Подчеркивается, что соединение традиционных ценностей с современными методами менторинга позволяет формировать устойчивую среду для личностного и профессионального роста. Полученные результаты были использованы при работе летней школы Высшей школы экономики (ВШЭ), проходившей в Сочи 25–30 марта в рамках обучения магистрантов программы «Психология бизнеса», и могут служить основой для образовательных проектов, HR-практик и молодежных инициатив.

10.48081/CFIC2846

2025

Выпуск 4

This article attempts to analyse Italy's political cooperation with Central Asian countries in the context of the transformation of the modern international relations system. The study is based on systematic, historical-chronological and comparative approaches, which made it possible to examine the evolution of bilateral and multilateral interactions and identify the main directions and trends in cooperation. One of the important points of the article is the study of Italy's role in ensuring regional security, its participation in multilateral initiatives and its desire to build a stable system of interaction in the Eurasian space. The paper emphasises that Italian policy in the region is based on the principles of multilateralism, diplomatic dialogue and a comprehensive approach to security issues, including economic, humanitarian and environmental aspects. Italy's strategic partnerships with Kazakhstan and Uzbekistan, which play a leading role in the development of political and economic ties, are highlighted. Italy's participation in initiatives to stabilise the situation in Afghanistan and combat transnational threats, including terrorism, drug trafficking and illegal migration, is considered separately. The conclusion is that there is still significant potential for expanding cooperation, especially in the areas of cybersecurity, environmental sustainability and humanitarian development. Italy considers Central Asia to be a strategically important region, and strengthening ties with it contributes to the implementation of the pan-European ‘pivot to the East’ and increased stability in Eurasia.

10.48081/ZFHZ2323

2025

Выпуск 4

Статья посвящена всестороннему анализу феномена ценности в философии, а также исследованию происхождения самого понятия «ценность» и формированию аксиологии как самостоятельной философской дисциплины. Рассматриваются ключевые этапы эволюции учения о ценностях в контексте идей Г. Риккерта, М. Шелера, Н. фон Гартмана, а также представителей религиозно-философской традиции - Н. О. Лосского и Д. фон Гильдебранда. Особое внимание уделяется различиям между объективистским и субъективистским подходами к пониманию ценностей, а также роли интуиции, разума и духовного опыта в их постижении. Проанализированы современные концепции, появившиеся во второй половине XX века, в том числе теории ценностных ориентаций, играющих ключевую роль в процессе социализации личности и культурной самоидентификации. Авторы обосновывают продуктивность деятельностного подхода и принципа культуроисторизма для анализа сущности ценностей, подчеркивая их динамический и контекстуальный характер. Ценность рассматривается как надполезностное смысловое отношение человека к действительности, формирующееся в ходе исторического развития, практической деятельности и культурного взаимодействия. Статья представляет интерес как для философов, так и для социологов, культурологов и исследователей гуманитарного знания.

https://doi.org/10.48081/QWNU8778

2025

Выпуск 3

В условиях стремительной цифровизации все сферы человеческой деятельности, включая образование, претерпевают глубокие трансформации. Статья посвящена философскому осмыслению современного образовательного процесса на стыке человека и алгоритма. Авторы анализируют динамичные изменения, вызванные интеграцией цифровых технологий, искусственного интеллекта и алгоритмических систем в образовательную среду. Основное внимание уделяется вопросу: сохраняется ли роль человека как субъекта образования или он постепенно уступает место цифровым посредникам? В ходе исследования рассматриваются ключевые категории философии образования – субъект, знание, ценность, автономия – в контексте вызовов цифрового мира. Методология опирается на герменевтический, феноменологический и критико-аналитический подходы, а также включает междисциплинарный и контекстуальный анализ. Авторы приходят к выводу, что философия образования в эпоху цифровизации требует переосмысления устоявшихся традиционных категорий и акцента на гуманистические ориентиры, в которых человек не противопоставляется алгоритму, а сохраняет свою центральную роль благодаря способности к критическому мышлению, творчеству, интерпретации, рефлексии и этическому выбору. Статья адресована исследователям, философам и разработчикам образовательных стратегий, стремящимся осмыслить новое качество образования в цифровую эпоху, а также преподавателям и практикам, заинтересованным в инновационных подходах к обучению.

https://doi.org/10.48081/NUDB7692

2025

Выпуск 3

Данная статья посвящена социально-философскому анализу трансформации ценностных ориентиров молодёжи Казахстана на фоне взаимодействия традиционных и западных культурных влияний. В фокусе исследования – возрастная группа от 18 до 35 лет, находящаяся в эпицентре социокультурных изменений, вызванных глобализацией, цифровой средой и модернизацией. Цель работы – выявить особенности мировоззренческих установок современной молодёжи, а также выявить соотношение между устойчивыми традиционными ценностями (семья, религия, национальная идентичность) и новыми, преимущественно западными ориентирами (индивидуализм, личная свобода, карьеризм, толерантность). Методологическую основу статьи составляют сравнительный и содержательный анализ, контент-анализ, интерпретация социологических данных. Использованы результаты опросов, проведённых в Казахстане и в международных сравнительных исследованиях. Автор приходит к выводу, что для молодого поколения характерна гибридная система ценностей, в которой традиционные ориентиры не отрицаются, а переплетаются с новыми установками. Такой синтез отражает не столько кризис идентичности, сколько её адаптивную эволюцию в условиях культурного многообразия и социального ускорения.

https://doi.org/10.48081/IELH8802

2025

Выпуск 3

There is still no consensus on what specific paths of social development are necessary to improve the living conditions of society. As some studies show, different cultures may have different ideas about how social development should occur, and that preferred trajectories of social development may differ across cultures [1, p. 731]. The purpose of this article is to explore modernization as one of the ways of development of modern society and to show what positive and negative consequences this process has. It should be noted that the theory of modernization does not lose its relevance, since today modernization is considered not only as a process of replacing a traditional society with a modern one, but above all as social changes in society through its holistic qualitative renewal [2, p. 83]. The value of this study lies in the application of the identification of positive and negative aspects of modernization for the development of key recommendations within the framework of the development of modernization processes in Kazakhstan. To reveal the phenomenon of modernization the following methods and principles were used: the principle of historicism, the principle of concreteness, comparative analysis, categories of essence and phenomenon, form and content.

https://doi.org/10.48081/FYQA6954

2025

Выпуск 3

This article offers a philosophical interpretation of compliance culture within the modern university as a form of ethical and normative organization of academic life. Compliance is understood not merely as a mechanism of legal and regulatory conformity, but as a proactive system of values and norms aimed at fostering a responsible and just educational environment. Drawing on classical philosophical traditions, compliance culture is conceptualized as the «moral architecture» of the university - a normative framework that ensures a balance between rule-based governance, academic freedom, and mutual trust. The university, in this perspective, is not only a site of knowledge transmission (episteme), but also a moral space where collective norms of justice, responsibility, and autonomy are shaped. Through the lens of the ethics of responsibility, the phenomenology of trust, and critiques of institutional reason, the article explores how compliance culture contributes to the moral legitimacy of the academic community. The authors argue that fostering such a culture requires a careful balance between normative structures and the existential freedom of academic actors. In the context of digitalization and increasing regulatory pressures, compliance is emerging as an essential element of the philosophy of education and a new form of institutionalized humanism.

https://doi.org/10.48081/ECAA8826

2025

Выпуск 3

Алаш философиясы қазақтағы ағартушылық ісінің екі буын арасындағы сабақтастыққа және кез келген мәселені ұлт тұрғысынан сыни ойлау, ұлттық менталитет іргетасын мықтап қалау идеясына құрылады. Тәуелсіздік алғаннан кейін қазақ халқының ұлттық санасы мен тарихи жады жаңғырып, ұлттың рухани болмысын айқындайтын төл құндылықтарымыз қайта жаңғыра бастады. Кеңестік дәуірде саяси қуғын-сүргінге ұшыраған Алаш зиялыларының ғылыми мұрасы бүгінгі күні қайта зерделеуді қажет етеді. Алаш қайраткерлерінің идеялары — қазіргі ұрпақты ұлтжанды, кемел тұлға ретінде қалыптастыру жолында маңызды рухани бағдарға айналды. Алаш зиялыларының қай-қайсысы болса да ұлттық дүниетаным кеңістігінде сіңірген еңбектері орасан зор. Аталмыш мақалада Алаш қайраткерлерінің философиялық мұраларына ғылыми-теориялық тұрғыдан талдау жасалынып, оқу-тәрбие,ғылым үдерісінде,қоғамда ұлттық сана қуатын жетілдірудің мүмкіндіктері айқындалып, соның негізінде ұлттық тұлға қалыптастырудың тұжырымдамасы туралы мәселелер қарастырылады. Сонымен қатар қазақ философиясының ғасырлар бойы дамып жүйеленген тағылымдық-тәрбиелік тәжірибесі, ұлттық тұлғаға қатысты ғылыми-теориялық ой-пікірлері,оның ішінде Алаш қайраткерлерінің философиялық еңбектеріндегі тұлға қалыптастыру,ұлттық сананы жаңғырту мен жасампаз етудегі жөніндегі пікірлеріне талдау жасалынады. Алаш қайраткерлерінің ұлттық көзқарастарын танытатын мұралары негізінде ұлттық тұлға қалыптастыруда «ұлттық болмыс», «жан-жақты жетілген тұлға», «ұлттық тұлға»т.б. ұғымдарына салыстырмалы талдау арқылы сипаттама беріледі.

https://doi.org/10.48081/ZRLC9898

2025

Выпуск 2